Doorgaan naar hoofdcontent

Werkwijze

Voordat je met iemand beroepsmatig in gesprek gaat, doe je er altijd verstandig aan om eerst inzicht te krijgen in de methode die de ander hanteert: de manier van werken van de ander. In deze posting zal ik kort mijn manier van werken beschrijven.

Filosofisch/ethisch klankbord
Als praktisch filosoof/ethicus ben ik opgeleid in het stellen van de juiste kritische vragen. Tijdens de gesprekken die ik voer is dit het uitgangspunt. Het gevolg: goede doordachte (persoonlijke) beslissingen van mijn gesprekspartner. Centraal hierbij staan steeds de waarden en normen van de ander. Wat beweegt de sporter? Wat bedoel je met dit begrip? Hoe zou je willen zijn? Als mens en hiermee ook als voetballer, wielrenner, tennisser, etc. De ervaring leert dat door het stellen van de juiste vragen meer opties in beeld komen hetgeen leidt tot betere besluitvorming.

Ondanks dat ik soms de rol van tegenspreker inneem, soms mijn gesprekspartner hoop wakker te schudden, is mijn uitgangspunt het Socratische niet-weten. Dit houdt in dat het er niet toe doet wat mijn gesprekspartner vindt maar enkel om de kwaliteit van zijn of haar besluitvorming. Zelf probeer ik zo onbevooroordeeld mogelijk te blijven.

Voorbeeld. Als ik in gesprek zou zijn met een sporter over fair play dan is mijn streven bijvoorbeeld niet zozeer dat mijn gesprekspartner zich houdt aan de regels van fair play maar enkel dat hij of zij zelf beter leert nadenken over wat fair play voor hem of haar inhoudt en wat dit betekent voor de keuzes die hij of zij binnen maar vooral buiten het veld neemt.

Socratisch uitgangspunt
Zijn dergelijke gesprekken nodig? Helaas wel. Zowel allerlei denkfouten als tegenstrijdige belangen maken dat onze oordeelsvorming ons soms in de steek laat. We denken goed te oordelen (wie kan dit immers niet) maar rationeel gezien is dit niet het geval. Mogelijke problemen:

  • Je laat je te veel beïnvloeden door de eerste indruk
  • Je laat je te veel beïnvloeden door de vorm in plaats van de inhoud
  • Je hebt al een idee en zoekt vervolgens argumenten (dit heet rationaliseren)
  • Je laat je te veel beïnvloeden door anderen in plaats van dat je uitgaat van je eigen ideeën
  • Je gaat er te snel van uit dat er maar een beperkt aantal opties zijn
  • Te snel neem je aan wat met een begrip wordt bedoeld
  • Je laat te snel beïnvloeden door externe omstandigheden (je fysieke gesteldheid beïnvloedt bijvoorbeeld je humeur en hierdoor je kijk op de wereld)
  • ...

Deze problemen noem je cognitieve valkuilen: het zijn beperkingen van onze hersenen en de manier waarop we denken (cognitie).

Filosofen zijn getraind en opgeleid in leren na te denken; in het kritisch zijn. Met het laatste wordt niet bedoeld het geven van (negatieve) kritiek maar wordt bedoeld dat filosofen goed zijn in het stellen van vragen. Dit met als doel zaken te verhelderen. De eerste filosoof die dit goed heeft laten zien was de filosoof Socrates. Kritisch zijn betekent dus vragen stellen teneinde zo rationeel-mogelijke beslissingen te krijgen: wat bedoel je precies, hoezo klopt het wat je zegt, kun je een voorbeeld geven, et cetera.

Ik positioneer me dus met name als klankbord en stel lastige, kritische vragen. Ik hanteer hiervoor onder andere de typologie en het framework van de kritisch denkers Paul en Elder. Het doel hierbij is steeds zo goed mogelijk de sporter zijn of haar eigen ideeën te laten overdenken.

Aanpak
Afhankelijk van je issue zal het gesprek een kant opgaan (ter illustratie heb ik een lijst opgesteld met onderwerpen die ik eerder heb besproken of die onderwerp kunnen zijn). Soms vinden mijn klanten het prettig om meerdere gesprekken te voeren. In dat geval spreek je van een consult. Bij het kennismakingsgesprek zullen we de richting van het gesprek/consult proberen vast te stellen. Veel voorkomende activiteiten zijn echter:
  1. Het concrete probleem / issue verhelderen zonder een mening te laten doorklinken.
  2. Benoemen wat er lastig aan is.
  3. Vaststellen wat de essentie van deze twijfel is.
  4. Begrippen verhelderen die deze twijfel raken.
  5. Verplaatsen in wat anderen kunnen vinden.
  6. Relateren van deze begrippen aan een levenshouding / levensideaal / principes.
  7. Doordenken en vaststellen consequenties van keuzes. Zoeken naar bewijs.
  8. Zoeken naar een uitkomst.

Voor mij?
Een veelvoorkomende denkfout is dat klanten denken dat ze makkelijke praters moeten zijn voor een gesprek of onderzoek. Dit is niet nodig. Jij bent goed in jouw 'ding' (sportbeoefening, sportbestuur, et cetera) en ik ben goed in kritische gespreksvoering. Ook is het niet nodig om filosofie of ethiek leuk te vinden, hierin geïnteresseerd te zijn, te weten wat het is of om filosofen te kennen. Hoogopgeleid? Niet nodig. Je moet enkel over jezelf willen nadenken en bereid zijn open te staan voor lastige vragen. Ik help bij de rest.

Psycholoog of filosoof?
Je gaat in gesprek met een kritisch denker. Een opgeleid filosoof / ethicus. Ondanks dat een gesprek zeker de diepte in zal gaan, is het geen therapie. Ik wil dat je beter leert nadenken over de keuzes die je maakt. Dat je komt tot zo goed mogelijke oordeelsvorming. Niet zozeer in de sportbeoefening zelf (van jou een betere sporter maken) maar meer ten aanzien van de context van je sport en de waarden, normen en begrippen die jouw sportcarrière en jou als mens vormgeven. In de praktijk betekent dit dat ik ook soms kleine (onderzoeks)opdrachten zal geven.

Een voorbeeld. Een sporter (en op de achtergrond zijn vader) benaderde mij eens om stoeien over de vraag of hij een bepaald middel moest gebruiken. Medespelers deden dit wel; het kon volgens hen geen kwaad. Het middel stond niet op een dopingslijst. Naast verhelderingsvragen over zijn visie t.a.v. doping heb ik hem ook de opdracht gegeven om eens te onderzoeken waarvoor het middel precies bestemd was, wat het middel zou doen, wat de bijwerkingen waren, of de langetermijngevolgen bekend waren, et cetera. Dit resulteerde in allerlei extra informatie waardoor zijn beslissing veel beter onderbouwd was dan die van zijn teamgenoten. Achteraf kan hij altijd zeggen dat hij - zover toen mogelijk - goed over het probleem had nagedacht. 

Levensmotto
Het maakt me niet uit wat je vindt, wel dat je er zo goed mogelijk over hebt nagedacht.

Populaire posts van deze blog

Morele dilemma´s in de sport

Omdat ik wel eens de vraag krijg wat ik allemaal bespreek of dat ik voorbeelden kan geven van morele vragen, dilemma's of ethische kwesties binnen de sport, vind je hieronder een (niet volledig) overzicht van dilemma's die ik langs heb zien komen dan wel heb besproken.   Ik hoop dat onderstaande lijst met voorbeelden duidelijk maakt aan welke dilemma's (*) binnen de sportwereld je kunt denken. Wil je meer weten over wat morele vragen precies zijn, dan adviseer ik je dit artikel op Vraagzin.nl te bestuderen. Voor de liefhebber: hieronder vind je allerlei morele dilemma's die om een mening vragen. Om je oordeel. Het zijn geen filosofische vragen naar de inhoud van begrippen (wat is sport, wat is sportiviteit, wat is diversiteit, et cetera). De meeste vragen heb ik trouwens als gesloten vragen voor je geformuleerd. Het zijn dus vragen die je met een ja of nee lijkt te kunnen beantwoorden. Als startpunt van een gesprek kan dit prettig zijn. Vervolgens ga je natuurlijk wel

Overzicht mogelijke waarden van en in de sport

Nadenken over de morele keuzes die je als sporter maakt (of als bestuurders, coach, scheidsrechter e.d.) vraagt om inzicht in wat (morele) waarden zijn. De keuzes die een sporter maakt, wordt namelijk vaak ingegeven door de waarden en normen die hij of zij belangrijk vindt. Dit heeft ermee te maken dat ethische dilemma's vaak waardeconflicten zijn (een sporter wil bijvoorbeeld én sportief zijn én wil winnen; maar kan dit altijd samengaan?). In deze post een uiteenzetting over waarden. Want wat is nu een waarde ? En welke waarden zijn er precies?   Laat ik beginnen met de definitie van ' waarde ': Een waarde is een betekenisgevend ideaal of motief wat nagestreefd wordt of moet worden (bijvoorbeeld ter uitoefening van een bepaalde professie als advocaat of arts maar ook van een sporter). Uit deze waarden (vaak positief verwoord: iets wat goed is) volgen vervolgens allerlei concrete normen (vaak negatief verwoord): iemand moet x doen, mag niet y doen, et cetera).

Definitie van 'sportethiek'

Soms wordt aan me gevraagd wat sportethiek is en wat ik - als sportfilosoof of sportethicus - nu precies doe. En hoe zich dit verhoudt tot sportcoaching of psychologische begeleiding. Vaak is de onderliggende vraag: " Sportethiek, wat is dat nu? " Een van de praktische vragen hierbij is dan bijvoorbeeld in hoeverre praatprogramma's over sport (denk aan Veronica Inside of Studio Voetbal) al niet aan sportethiek doen. Om deze vraag goed te kunnen beantwoorden, moet je natuurlijk eerst de vraag beantwoorden wat je precies onder sportethiek kunt verstaan. Want afhankelijk van wat je definitie van sportethiek is, vallen sommige zaken er wel onder en andere niet. In deze  bijdrage zal ik proberen dit te verhelderen.   En om dan meteen met het slechte nieuws te beginnen: er is helaas niet één definitie van sportethiek. Als je gaat opzoeken wat sportethiek inhoudt, zul je meerdere definities vinden. Dé definitie van  sportethiek , een beschrijving waarover dus overeenstemm